Bu başlığı incelerken asıl cevaplanması gereken soru  “Sahip olduğum tüfekten ne bekliyorum” ve “Tüfeğimi hangi  şartlarda kullanıyorum” olmalıdır.     

Geçmiş zamanlardaki balık bolluğu şimdi de devam etseydi, belki de bu başlığı incelememize hiç gerek yoktu. Büyüklerimin, kısacık tüfeklerle, kauçuk lastiklerle vurduğu balıkların resimleri ve hikayeleri bize her şeyi anlatıyor zaten. Günümüzde ise giderek azalan balık popülasyonunun karşısında çığ gibi büyüyen avcı sayısı, o eskilerin anlattığı avları çok daha nadir görmemize neden oluyor. Artık haftanın bir gününde kendini denize zor atan amatör su altı avcısı, Kullandığı yeni nesil malzemelerle zar zor karşılaştığı, derinlerde gördüğü balıkları kaçırmak istemiyor. Tüfeklerin modifikasyonları hiç bitmiyor.     

 İnternet sayesinde hazır bilginin çok kolay ulaşılabilir olduğu bu dönemde, zıpkıncılık aktivitesine yeni başlayan arkadaşlar, web sayfalarından okudukları yorumlarla en kaliteli malzemeleri öğrenme ve kullanma şansına sahipler. Dünyanın en zor aktivitelerinden biri sayılan serbest dalışla zıpkın avcılığı, maalesef  internet başında sandalyede oturularak yapılmıyor. Sürekli dalmak, her fırsatta su içinde olmak bu işi öğrenmenin ve ilerlemenin tek yolu.     

Konuyu fazla dağıtmadan asıl meseleye gelelim. Zıpkınımızın menzili...    

Sualtı tüfeklerinde menzil, bir çok değişken parametreye dayalı ve göreceli bir kavramdır. Avlanılan derinlikler, su sıcaklıklarının lastiklere etkisi,  olası hedef balık türleri, avcının tekniği ve tecrübesi, kullanılan tüfeğin nasıl modifiye edileceğini belirler. Bu ayarlar kişiye göre çok değişkendir.     

Bana göre su altı avcılığındaki en iyi atış, balığa en yakın olan atıştır. Belirli seviyeye gelen  avcılar, avını asla yaralı kaçırmak istemez ve hep garanti noktalara atış yapmak isterler. Dünyaca ünlü sporcuların çektiği av görüntülerini izlerseniz, bir çoğunun tek lastikli 90-100 lük tüfeklerle balıklara ne kadar garanti ve yakın atışlar yaptıklarını görebilirsiniz. Balığı vuran tüfekten ziyade avcının geliştirdiği tekniktir.       

Bilinenin aksine çift lastiğe sahip bir ahşap tüfek , sürekli olarak 4-5 metrelerdeki hedefleri istikrarlı bir biçimde vurmak için değildir. Çift lastik kullanımının asıl amacı, genellikle derin diyebileceğimiz sularda menzil içerisine giren balıklara yapılan atışlarda, şişin mümkün olduğunca hızlı bir biçimde, balık çok fazla pozisyonunu değiştiremeden balığa ulaşmasını sağlamaktır. Havada 15-20 metre uzaklığa bir anda fırlayabilecek şiş , iyi ayarlanmış bir konfigürasyonla dahi, su içerisindeki sürtünmeli ortamda zıpkından sonraki 2- 2.5 metre uçuştan sonra güç kaybetmeye başlayacaktır. Özellikle derin ve net sularda yapılan atışlarda şişin çıkışını net bir şekilde görebilir  hatta balığın şişten kaçışına tanık oluruz. Sığ ve derin sular için ayarlar birbirinden farklıdır.    

Bazı avcı arkadaşlar, ilk kez çift lastikli bir ahşap tüfek edindiklerinde her gördükleri balığı uzak mesafelerden alabilmek istiyorlar. Tüfekler, üreticiler tarafından tecrübeler doğrultusunda belirli bir standart ayarla satışa sunulur. Asıl ince ayar kullanıcı tarafından 2-3 dalış boyunca atış gözlemlenerek yapılmalıdır.     

Çevirme lastik boylarını belirlemek için genel bir formül kullanılmaktadır.     

18 mm. lastikler için , açık kafalı tüfeklerde lastik deliğinden, lastiğin çekilecek olduğu pin arası mesafe ölçülür. Çıkan uzunluğa “L” diyecek olursak,   

[( L  /  3.5) x 2] + 2 = kesilecek olan lastik uzunluğudur.        

18 mm. lastiğin esnekliğine göre , formülde 3.5 olarak varsayılan lastik çarpanı 3.4 veya 3.6 olarak da hesaplanabilir.    

16 mm. lastikler için aynı formül, lastik çarpanı 3.7 - 3.9  olarak  hesaplanabilir. Bu hesaplamalar, tüfeğin üzerine konulacak olan her lastik için ayrı ayrı yapılır.    

Lastik boylarının uzunlukları hesaplanıp tüfeğe takıldıktan sonra. dalış sırasında palamut ipinin boyuyla  lastik gerilme mesafelerini 2-3 cm uzatıp kısaltabiliriz. Lastik hesaplarının yanında kullanılacak olan şiş seçimi de atışın kalitesine etki eden çok önemli bir noktadır.    

Bazı derin dalıcılar, oldukça kısaltılmış lastiklerle birlikte kütleli ve kalın şişli tüfekleri tercih ederken, bazısı daha küçük çaplı ve esnek  lastikli, atışı ve kontrolü daha yumuşak tüfekleri tercih ediyorlar. Bu noktada en önemli ipucu tüfeğin gücünü arttırırken şişi de aynı oranda kuvvetlendirebilmek. Çift lastikli tüfeklerde tercihen 6.5-6.75-7-veya7.5 mm çapında şişler, tüfeğin kuvvetine göre tercih edilebilir. Daha ince şişler uzayan boylarının oranıyla kuvvetli atışlarda çok fazla titreşimli ve hareketli uçuşlar yapacaktır. Bu durum, atışta hedef şaşması veya iri balığın diğer tarafına geçmeme gibi durumları ortaya çıkarabilir. Tüm bunları tabi ki gövde tasarımı ve kütlesi, bu tür ayarları kaldıracak bir tüfek üzerinde yaptığımızı farz ederek yazıyorum. Kütlece hafif, borulu veya çok ince gövdeli bir ahşap tüfek üzerine çok fazla güç bindirmek, atış kontrolünü kaybetmemize ve karavana atışlar yapmamıza neden olur. Uygun kombinasyonu seçebilmek için yorumları dikkate alıp,sahip olduğumuz tüfeğimizin müsaade edeceği ortalama bir ayar yapıp, birebir denemek ve tecrübe etmek gerekir.     

Şahsen benim kullandığım ayarlar, 110’luk ahşap tüfek üzerinde ,formülde lastik çarpanını 3.8 olarak hesaplayıp ölçülendirdiğim 16mm. , oldukça esnek lastikler ve 6.75 mm kalınlığında 140 cm uzunluğunda sağlam malzemeden imal bir şiş. Benim avlanma tecrübeme ve daldığım meralara göre son zamanlarda en iyi randıman aldığım kombinasyon.bu. Derin suda  yeterli atışlar yapabiliyorken sığ suda lastikleri öndeki pinlere alarak tüfeğin gücünü düşürebiliyorum. Yukarda belirttiğim gibi bu ayarlar herkes için çok değişkendir. Her avcının beklentileri ve istekleri ayrı. Her avcının kendine göre bir stili ve avlanma tekniği var. Tüm bunlar, avcının malzeme üzerindeki yapacağı modifikasyonları belirliyor.   

Bu yazıda bilgim dahilinde tüfeğimize ayar yaparken genel olarak nelere dikkat etmemiz gerektiğini anlatmaya çalıştım. Su altı avcılığı çok güzel, özveri ve tecrübe isteyen bir aktivite. Her dalış ve av günü yeni bir şeyler öğrenmek ve tecrübe etmek için mükemmel bir fırsat. Eğer gözlem gücümüz iyi ise,  av tekniği ve malzeme konusunda karşımıza problem olarak çıkabilecek her durum aslında çözülmeyi bekleyen ve bizi boş zamanlarımızda meşgul edecek olan birer bilmecedir. Bütün avcı dostlara güvenli ve bol balıklı avlar diliyorum.